Sözlük Arşivi

1) (sıfat) Egemenliğini yürüten, buyruğunu yürüten, sözünü geçiren

“Arkasında yavaş fakat çok hâkim bir ses işitmişti.” — Aka Gündüz

2) Başta gelen, başta olan, baskın çıkan

“Şimdi devlete hâkim olanlar, sosyal ve askerî reformlardan en fazla rahatsızlık duyanlar ve başta yeniçerilerle, bunlara organik olarak bağlı bulunan kesimlerdi.” — Cemil Öztürk

3) Duygu, davranış vb.ni iradesiyle denetleyebilen (kimse)

“Bir kere sinirlerine bu kadar hâkim oyuncu görmedim.” — Haldun Taner

4) Yüksekten bir yeri bütün olarak gören

“Tavuk kümesleri, kuş kafesleri ve denize hâkim piknik yerleriyle tam bir doğa harikası.” — Nazmi Öner

5) (isim, hukuk) ► yargıç

“Bir hâkimin çok ciddi, bir satıcının çok mültefit, bir askerin çok otoriter olması meslekleri icabıdır.” — Mehmet Kaplan

6) ► baskın

“Geçen yüzyıllarda hâkim düşünce tipi teolojik olduğu için, cemiyette de din adamları hâkim bulunuyordu.” — Erol Güngör

1) (sıfat, eskimiş) ► bilge

2) (din bilimi) Her şeyi bilen (Tanrı)

“Binaenaleyh Allah mutlak olarak hakim, insanlar ise nispi ve izafi olarak hakimdir.” — Süleyman Uludağ

(isim) ► bilim adamı

“Hiçbir şeye inanmayan, ne inkılapçı ne muhafazakâr ne âlim ne şair olabilir.” — Orhan Seyfi Orhon

(sıfat, eskimiş) Çok bilen (kimse)

1) (isim) ► durum

“Herkes hâline göre bir hediye verdi.” — Hüseyin Rahmi Gürpınar

2) Tutum, tavır

“Bambaşka bir hâliniz vardır sizin. Merhametli bir insan olduğunuz bellidir.” — Oktay Rifat

3) Şimdiki zaman, içinde yaşanılan zaman

“Hâl dediğimiz şey yarından sonra mazi olacaktır.” — Yahya Kemal Beyatlı

4) ► takat

“Şimdi gezmeye çıkacak hâlim yok.”

5) (mecaz) Kötü durum, sıkıntı, dert

“Zavallının başına ne hâller geldi.”

1) (isim, eskimiş) Çözme, çözülme

2) ► çözüm

3) ► eritme

4) Karışık bir sorunun içinden çıkma, sonuca varma

5) (isim) Sebze, meyve, bakliyat vb.nin satıldığı yer

6) (isim, tarih) Tahttan indirme

1) (sıfat) Daha yüksek, en yüksek, pek yüce

2) Daha iyi, çok iyi, pek iyi

3) Çok güzel, çok nefis

“Beni Konya Lezzet Lokantasına götürdü, âlâ bir öğle yemeği çekti.” — Halide Edip Adıvar

1) (sıfat) ► alaca

“Karacaoğlan çadırına geldiği zaman ala şafak atıyordu.” — Yaşar Kemal

2) (isim) ► alabalık

3) (ağızlardan) ► ela

“Belikler dalına dökülür gelir / İnce bel üstüne sal ala gözlüm” — Halk türküsü

4) (isim, ağızlardan) Kekliğin boynundaki siyah halka

1) (sıfat, eskimiş) Başkasına geçen

2) ► bulaşıcı

1) (isim) Hint kadınlarına özgü giysi

2) Bu giysinin yapıldığı kumaş

“Sari denir kumaşa bürünen, ayağı bilezikli ve burunları incili veya mücevherli kadınlar...” — Falih Rıfkı Atay

1) (sıfat) ► ölümlü

“Her fâni güneşten, çimden nasibini alıyor.” — Yusuf Ziya Ortaç

2) (isim, mecaz) ► insan

(isim, fizik) İnsan gözünün algıladığı ışık şiddeti